Edukacja dzieci romskich – praktyczny informator dla rodziców

Podręczniki i publikacje wspomagające pracę edukacyjną wśród dzieci romskich.

Wasze dzieci to największy skarb na świecie. Jeżeli chcecie, aby żyło im się lżej, łatwiej, aby
miały lepszy start w dorosłe życie niż wy, pomóżcie im!
Zapytacie, jak możecie to zrobić?
Zacznijcie od zapisania ich do przedszkola, w którym będą miały możliwość bawić się i uczyć,
a nauczycielki przygotują je do łatwiejszego rozpoczęcia nauki w szkole. W przedszkolu będą pod
życzliwą opieką dobrze do tego przygotowanych nauczycielek, które będą pilnowały Waszych
skarbów i zadbają o to, by dzieci bawiąc się, nauczyły się:
• sprawnie posługiwać się językiem polskim,
• podstaw potrzebnych do nauki pisania i czytania,
• rozpoznawać i nazywać kształty figur geometrycznych (koło, kwadrat, trójkąt,
prostokąt),
• rozpoznawać i nazywać kolory,
• określać wielkość różnych przedmiotów (duży, mały, większy, największy),
• określać położenie przedmiotów (za, obok, nad, pod, z przodu, z tyłu),
• liczyć od 0 do 10,
• rysować, malować, wycinać, lepić z plasteliny,
• śpiewać przedszkolne piosenki, recytować wierszyki,
• rozwijać pamięć, myślenie, pomysłowość, wyobraźnię,
• rozwijać sprawność ruchową poprzez zabawy i ćwiczenia ruchowe,
• bawić się z innymi dziećmi, dzielić się z nimi, szanować ich pracę, nawiązywać
przyjaźnie, rozwiązywać konflikty,
• słów o otaczającym ich świecie (o przyrodzie, pogodzie, porach roku, roślinach,
zwierzętach),
• że są członkiem większej grupy, w której wszyscy mają takie same prawa
i obowiązki.
Tak, Wasze dzieci mają takie samo prawo do nauki jak wszystkie dzieci w Polsce!
Korzystajcie więc z tego prawa, ponieważ edukacja przedszkolna da Waszym dzieciom dobry
start do rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej. Łatwiej będzie im się dostosowywać do nowych
warunków i sytuacji, będą pewniejsze siebie i łatwiej nawiążą kontakt z rówieśnikami i nauczycie-
lami.
Ukończenie przedszkola pomoże dzieciom w rozumieniu języka polskiego, udoskonaleniu
słownictwa (poznają wiele nowych słów polskich potrzebnych w szkole). Nauczą się rozmawiać
po polsku, co będzie przekładać się na sukcesy w szkole. Unikną powtarzania klasy, czy odsyłania
do szkół specjalnych dlatego tylko, że nie znają języka.
W przedszkolach dzieci dostaną to, czego Wy – rodzice nie zawsze jesteście w stanie im dać. I
to nie z powodu tego, że nie chcecie, ale dlatego, że – jak wszyscy wiemy – w życiu różnie
się układa. Pamiętajcie jednak, że od nas samych zależy, jaki cel wyznaczymy sobie, czy zrobimy
wszystko, żeby naszym dzieciom było łatwiej niż nam.
Dodatkowo w przedszkolu nauczyciel będzie miał możliwość obserwowania Waszych pociech,
3Język polski
dzięki czemu jeszcze przed wysłaniem dzieci do szkoły będziecie mogli otrzymać wskazówki jak
pracować z nimi dalej, na co zwracać szczególną uwagę, jak im pomóc. Przedszkole przygotuje też
Wasze dzieci do przebywania poza domem (w przedszkolu, potem w szkole). Wiemy, że bardzo
kochacie swoje dzieci i na początku każde rozstanie z nimi i dla Was, i dla nich będzie przykrym
przeżyciem, ale nie martwcie się, to szybko mija. Małe dzieci bardzo szybko przyzwyczajają się
do nowych warunków. Wiem to z obserwacji, ponieważ sama pracuję od wielu lat w przedszkolu.
Wy decydujecie o tym, czy wasze dziecko pójdzie do przedszkola. Żeby tak się stało, musicie
dowiedzieć się, gdzie jest przedszkole w Waszej miejscowości i pójść tam razem z dzieckiem
jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. Na miejscu będziecie mogli spotkać się
z nauczycielką, która odpowie na pytania, pokaże salę przedszkolną. Jeśli tam, gdzie mieszkacie
4
nie ma przedszkola z asystentem romskim, to namówcie rodzinę i sąsiadów, aby też zapisali swoje
romskie dzieci do przedszkola: gdy będzie ich dwoje czy troje, to będzie im raźniej. Jeżeli
w pobliżu nie ma żadnego przedszkola, to poszukajcie oddziału przedszkolnego w szkole podsta-
wowej lub zespołu przedszkolnego, punktu przedszkolnego, klubu przedszkolaka, gdzie Wasze
dziecko również może być przyjęte.
W czerwcu przedszkola organizują zajęcia adaptacyjne (przygotowujące dzieci do rozpoczęcia
nauki), na które mogą przyjść rodzice wraz z dziećmi. Pomagają one zapoznać i przyzwyczaić się
dziecku do nowego miejsca, sytuacji i nauczycieli. Pomagają też złagodzić moment, gdy dziecko
po raz pierwszy zostanie w przedszkolu bez rodziców.
Jeśli ze względów finansowych wysłanie dziecka do przedszkola może być dla was problemem,
PL EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców
Język polski5
to państwo polskie ma obowiązek w takiej sytuacji pomóc, a Wy macie prawo o taką pomoc
się ubiegać. Każdą inną trudność też da się pokonać, najważniejsze jest, żeby dziecku udało
się zdobyć dobrą edukację, a posłanie go do przedszkola to najlepszy początek.
Zacznijcie więc już w styczniu, lutym szukać odpowiedniego przedszkola dla Waszego dziecka.
Porozmawiajcie z dyrektorem, nauczycielką, opowiedzcie o swojej sytuacji. Dowiecie się na
miejscu, co trzeba dalej zrobić, aby Wasze dziecko zostało tam przyjęte. Jest to bardzo ważne,
ponieważ w każdym przedszkolu mogą być nieco inne zasady przyjęć i wymagań. Nie bójcie się
rozmawiać, pytać, prosić o pomoc, bo robicie to dla swoich dzieci. Tak właśnie pokażecie im, jak
bardzo je kochacie, jak bardzo zależy Wam na ich lepszej przyszłości.
Edukacja to nie tylko obowiązek, jaki narzuca państwo, ale przede wszystkim szansa dla dzieci
na lepszą przyszłość, wyrwanie się z kręgu biedy, dyskryminacji i wykluczenia, a także możliwość
podążania za własnymi marzeniami. Zdobycie wykształcenia i zawodu pozwoli im być samodziel-
nymi i niezależnymi od opieki społecznej, dzięki czemu w przyszłości będą w stanie utrzymać
samych siebie, a także pomóc Wam, jeśli kiedyś będziecie tego potrzebować.
PO CO TA SZKOŁA?
CO SZKOŁA MOżE DAć DZIECKU ROMSKIEMU?
Przeczytałam kiedyś piękne, stare cygańskie przysłowie: „Jeżeli pot twój pada na jedno miejsce,
drąży dół, który może zmienić się w twój grób”. Jeśli się mylę, to wybaczcie, ale wydaje mi się,
że mówiło ono Romom, iż nie wolno stać w miejscu. Trzeba iść do przodu, jechać dalej, bo stanie
w miejscu nie daje nic dobrego, natomiast może zabić, zniszczyć. Jak teraz byście wyjaśnili to
przysłowie? Co w naszych czasach może znaczyć dla Romów iść dalej, iść do przodu?
Ja rozumiem to tak, że trzeba swoje życie zmieniać, polepszać, trzeba iść naprzód. Co może
zmienić i poprawić życie Romów? Jak poprawić życie rodziny romskiej z piątką dzieci, w której
ojciec i matka nie mają pracy, nie mają więc pieniędzy na opłacenie mieszkania, a zasiłki z opieki
społecznej ledwo starczają na jedzenie? Co takiej rodzinie pomoże wyjść z biedy, polepszyć war-
unki życia? Chyba wszyscy na takie pytanie odpowiedzą, że pieniądze. Ale skąd je wziąć? Ukraść
i wpaść w więzienny grób? No nie, na to decydują się ludzie, którzy nie szanują wolności.
Największym skarbem rodziny są dzieci. Dzieci, które jeśli skończą szkołę, zdobędą zawód, będą
pracować i zarabiać pieniądze. Na pewno pomogą wtedy swoim rodzicom i innym członkom
rodziny.
Sądzę, że dzisiaj dla Romów iść naprzód, to znaczy kształcić dzieci, aby były mądre, umiały
czytać, pisać, znały języki obce, by mogły w Polsce znaleźć dobrą pracę, albo by mogły pojechać
do innych krajów. Nie po to jednak, by żebrać, ale by pracować i zarabiać pieniądze. Powiecie:
my wiemy jak to zrobić, nasze dzieci są zaradne i poradzą sobie. Tak, bardzo możliwe, że sobie
poradzą, ale jeśli będą wykształcone – będą silniejsze, więc będzie im łatwiej i wtedy poradzą
sobie na pewno.
To, że szkoła jest ważna dla młodych Romów, rozumieją już liderzy, prezesi organizacji rom-
PL
Język polski
EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców6
skich, więc duża część z nich wykształciła i ciągle kształci swoje dzieci. Coraz więcej młodych
Romów pracuje w szkołach, urzędach, w mediach, a nawet w bankach i na wyższych uczelniach.
Kochani, takich przykładów można już znaleźć w Polsce dziesiątki. Wykształceni Romowie nie
muszą nikogo prosić, aby napisali im wnioski do ministerstwa i projekty unijne. Sami to robią.
Również Wasze dzieci mogą być wspaniałymi, wykształconymi, dumnymi i zadowolonymi
Romami.
Nigdy dotąd dzieci romskie nie miały takiej pomocy w szkołach jak teraz. Wam nikt nie
kupował książek i nie było w szkołach asystentów romskich. A teraz:
• tylko uczniowie romscy w Polsce mają za darmo wycieczki, kolonie, zimowiska,
zielone szkoły. Uwierzcie mi, jeżdżą po całej Polsce.
• w szkołach są pieniądze na zespoły cygańskie, tylko rodzice muszą pójść
i o to poprosić,
• nawet w szkole podstawowej uczniowie romscy w klasach czwartych, piątych
i szóstych, a potem gdy są w gimnazjum, za naukę i dobre stopnie dostają
stypendia. Moi uczniowie romscy we Wrocławiu bardzo cieszą się z tego,
bo nie muszą do szkoły dawać rachunków, na co wydali te pieniądze.
Marzą o markowych butach sportowych, telefonach komórkowych i innych
rzeczach, a potem, jeśli się dobrze uczą, mogą spełniać swoje marzenia.
Bardzo zależy im, aby stopnie były coraz lepsze, bo wtedy mogą dostać
Język polski
PL EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców
Język polski stypendium romskie.
• wszyscy uczniowie romscy, gdy są w średnich szkołach i na studiach dostają
stypendia,
• gdyby było więcej wykształconych Romów, dzieci miałyby lekcje z języka
romskiego i mam nadzieję, że kiedyś będą miały, ale to zależy od Was samych
• gdy dzieci chodzą do szkoły, nie nudzą się, nie myślą o tym, co i gdzie zbroić
na ulicy, podwórku, w domu,
• mają ciekawe zajęcia, mogą poznawać nowych ludzi, przyjaźnić
się z kolegami i koleżankami,
• mogą uczyć się polskiej kultury i języka, co ułatwi im życie w naszym państwie.
Pamiętajcie, że „Rządowy program na rzecz społeczności romskiej” nie będzie trwał
w nieskończoność i kiedyś skończą się pieniądze, dlatego trzeba korzystać, póki są. W żadnym
państwie w Europie uczniowie romscy nie mają takiego wsparcia, tak dużej pomocy jak w Polsce.
Wykorzystajcie to dla dobra własnych dzieci.
Mogą one z tego wszystkiego skorzystać, ale tylko wtedy, gdy będą chodziły do szkoły. Nie mogą
opuszczać lekcji, bo gdy przychodzą po paru dniach nieobecności, to źle się czują, ponieważ inne
dzieci już się czegoś nauczyły, a one nie i wypadają gorzej. Uwierzcie mi, że jeśli będą chodziły
stale, systematycznie do szkoły, to sobie poradzą. Wiem, że są bystre i inteligentne, i dadzą radę.
Gdy pisałam to do Was, pomagała mi Fatima – dziewczyna romska, która kończy gimnazjum
i chce uczyć się dalej, aby zdobyć zawód i zarabiać pieniądze. Jest dzielna i odważna, i na pewno
jej się to uda. W domu ma dziewięcioro rodzeństwa i widzi, jak ciężko jest jej mamie i tacie, jak
bardzo się cieszą gdy mają pracę i mogą coś kupić do domu i dla dzieci. Gdy zapytałam ją,
co o nauce i chodzeniu do szkoły mam napisać rodzicom romskim, Fatima na to:
„Niech pani napisze tak:
– Jeśli chcesz, aby Twojemu dziecku żyło się łatwiej i lepiej niż Tobie, to dopilnuj aby chodziło
do szkoły.
– Ten, co się nie uczy, zostanie nikim.
– Zrozum, że jest to trudna sytuacja dla dziecka, które widzi, że jego koledzy z podwórka idą
do szkoły i nawiązują nowe znajomości, bawią się razem i uczą, a ono musi siedzieć w domu.
– W szkole Twoje dziecko nauczy się języka angielskiego i jak wyjedzie do Anglii,
to sobie poradzi.
– W szkole Twoje dziecko nauczy się obsługi komputera, a teraz w każdej pracy to jest ważne.
– W szkole Twoje dziecko może zaprezentować swoją kulturę.”.
W SZKOLE TWOJE DZIECKO
MOżE ZAPREZEnTOWAć SWOJą KULTURę
Tak, dzieci romskie już wiedzą, że szkoła nie zabiera romskości, że mogą w niej zaprezentować
to, co najlepsze w romskiej kulturze. Śmiało stają przed klasą i nie wstydzą się tego, kim są.
Sytuacja w szkołach zmienia się i uczniowie romscy zyskują sympatię i wsparcie coraz większej
7
PL
Język polski
EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodzicówliczby nauczycieli. A jeżeli widzicie, że w szkole ktoś źle traktują wasze dzieci, to nie pozwalajcie
na to i protestujcie. Wszystkie dzieci w szkołach mają nie tylko prawo do nauki, ale i do szacunku.
Wszystkie przedszkola i szkoły w Polsce mają obowiązek dbać o „podtrzymywanie tożsamości
narodowej i etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności naukę języka oraz własnej historii
i kultury”.
Szkoła nie zabierze romskości Waszym dzieciom. To, czy Wasze dziecko będzie czuło się
Romem i będzie z tego dumne, zależy od Was – Rodziców. To przede wszystkim rodzina
wychowuje, przekazuje normy i zasady, i uczy dziecko jak ma postępować w życiu. To w domu
dziecko uczy się tego, co jest dobre a co złe, co wypada robić, a czego nie wolno.
Szkoła ma obowiązek robić wszystko, aby zachować tożsamość uczniów, żeby mogli być kim są,
zachowywali się zgodnie z wartościami rodziny, grupy narodowościowej czy etnicznej, do której
należą.
Nikt w szkołach nie ma prawa :
• zabronić dziecku romskiemu mówić do kolegów i kuzynów po romsku
• wymagać i zmuszać Twojej córki, gdy już jest trochę starsza, aby rozbierała się i ćwiczyła
na lekcjach wychowania fizycznego. Jeśli się zgodzisz, może ćwiczyć w dresie.
Coraz częściej dzieci romskie w szkołach i w miejscach swojego zamieszkania prezentują
i promują romskość, na festyny i uroczystości szkolne przychodzą z rodzicami i wspólnie
się bawią.
W szkołach, do których chodzą uczniowie romscy i gdzie ich rodzice są aktywni, na równi
z innymi uroczystościami świętowany jest Międzynarodowy Dzień Romów.
Dzieci z dumą mówią o Romach, którzy działają na rzecz kultury romskiej.
Życzę wszystkim dzieciom romskim, aby skończyły szkoły i spełniły swoje marzenia. Pamiętajcie:
im człowiek jest lepiej wykształcony, tym większe ma możliwości, by znaleźć dobrą pracę!
8
Język polski
PL EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców
Język polskiSZKOŁY SPECJALnE KRZYWDZą
ZDROWE DZIECI ROMSKIE
Drodzy Rodzice, gdy zgadzacie się, aby Wasze zdrowe, mądre dziecko uczyło się w szkole
specjalnej, to bardzo je krzywdzicie. Powiecie mi, że w szkole specjalnej dziecko ma dobrze,
że nie musi się uczyć, że dają mu książki, jedzenie, że przyjadą po dziecko, zawiozą do szkoły,
a potem przywiozą do domu. Wszystko to prawda. Ale musicie wiedzieć, że w szkole specjalnej
Wasze dziecko zmarnuje swoje życie. Może teraz, kiedy chodzi do szkoły, jest mu łatwiej,
ale potem będzie mu w życiu źle i ciężko. Według obowiązujących przepisów (jeśli nie ma
poważnej choroby i orzeczenia o niepełnosprawności), w dorosłym życiu nie dostanie już renty
socjalnej. Tak, dziecko posłucha Was i na testach będzie udawało, że nic nie wie, nie umie,
nie rozumie,
w poradni wydadzą opinię o upośledzeniu w stopniu lekkim i będziecie mogli wysłać Wasze
dziecko do szkoły specjalnej. Ale jeśli tam pójdzie, to zamiast się rozwijać, mądrzeć, będzie się
cofało. Skończy szkołę, ale newiele będzie umiało.
9
PL
Język polski
EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców Szkoły specjalne są ważne i potrzebne, ale dla tych dzieci, które z powodu poważnych chorób
powinny tam chodzić. Zgodzicie się ze mną, że gdy dziecko nie słyszy, to musi chodzić do szkoły
dla głuchych, gdy nie widzi – dla niewidomych. Ale Wasze zdrowe dzieci powinny chodzić do nor-
malnej, masowej (powszechnej) szkoły. Pamiętajcie, że to Wy – rodzice znacie swoje dziecko
najlepiej i to Wy najczęściej decydujecie, do jakiej szkoły będzie chodziło. W Polsce jest takie
prawo, że to rodzic decyduje i wybiera szkołę najlepszą dla swojego dziecka. A najlepsza
to taka, która coś temu dziecku da, czegoś go nauczy. To szkoła, po ukończeniu której może
zdobyć zawód, pracować i zarabiać pieniądze.
Musicie wiedzieć, że nawet jeśli na testach w poradni wyjdzie, że Wasze dziecko wielu rzeczy
jeszcze nie potrafi i napiszą, że jest upośledzone w stopniu lekkim, to z taką opinią ma pełne
prawo uczyć się w normalnej, masowej szkole. Proszę Was i będę to Wam powtarzać sto razy:
pamiętajcie – to Wy – rodzice decydujecie do jakiej szkoły będzie chodziło Wasze dziecko .
nie róbcie mu krzywdy!
Chcę Wam powiedzieć, że we Wrocławiu rodzice romscy zrozumieli to i od ośmiu lat żadnego
małego dziecka nie pozwolili oddać do szkoły specjalnej. Dlaczego się nie zgodzili? Bo sami
kiedyś chodzili do szkół specjalnych, a teraz nie potrafią czytać ani pisać. Jest im ciężko, nie mają
żadnego zawodu. Nie mają pracy, bo nikt nie chce zatrudnić osoby, która nie czyta i nie pisze.
Nie mogą zrobić prawa jazdy, pójść na kurs (na przykład operatora wózków widłowych), bo na-
jpierw trzeba zdać testy, więc trzeba szybko czytać i pisać. Rodzice romscy we Wrocławiu, którzy
kiedyś nie skończyli nawet podstawówki, teraz, choć są już starsi, proszą by ich nauczyć czytać i
pisać i wielu z nich uczy się. Dlaczego to robią? Bo dość mają rozpoznawania po kolorze i kształcie
10
PL EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców
Język polski11
PL
Język polski
EDUKACJA DZIECI ROMSKICH
– praktyczny przewodnik dla rodziców
pieczątki pisma, z jakiego urzędu je dostali. Mają dość upokorzenia i ciągłego proszenia innych,
aby im przeczytali, wytłumaczyli i napisali odpowiedź. Romscy rodzice we Wrocławiu nie chcą dla
swoich dzieci tak ciężkiego życia, jakie sami mają. Często mi mówią: „O, nie pozwolę, aby się tak
męczyło jak ja, żeby było poniżane i cierpiało. Moje dziecko musi chodzić do szkoły i się czegoś
nauczyć. Przysięgłam sobie, że tego dopilnuję”.
Są we Wrocławiu mali uczniowie w klasach I – III z orzeczeniami o upośledzeniu w stopniu lek-
kim, ale wszyscy chodzą do normalnej, masowej szkoły. Zadbali o to ich cygańscy, mądrzy rodzice.
Dlaczego dzieci te dostały po badaniach testami w poradniach psychologiczno-pedagogicznych
orzeczenia o upośledzeniu w stopniu lekkim?
Powody są dwa:
1. Poradnie psychologiczno – pedagogiczne w Polsce nie są jeszcze przygotowane do badania
dzieci romskich. Nie wszyscy pracownicy poradni wiedzą, że dzieci romskie w domu mówią
po romsku i gdy mają sześć, siedem, osiem lat, to nie znają jeszcze na tyle dobrze języka
polskiego, aby zrozumieć, co do nich się mówi i co każe się im zrobić. A jeśli dziecko nie
rozumie treści polecenia w teście, to jak ma coś dobrze zrobić? Nie wszyscy pracownicy
w poradniach w Polsce wiedzą, że dzieci romskie wychowywane są w innej kulturze. Ja przy
badaniu dziecka romskiego proszę, aby użyto testu „niewerbalnego i neutralnego kulturowo”.
To trudne słowa i mogą być dla Was niezrozumiałe (rodzice nieromscy też w większości by
tego nie zrozumieli), ale pracownicy poradni wiedzą, że chodzi o to, by pamiętali, iż dziecko
romskie jest obcojęzyczne i dwukulturowe, i wymaga odpowiedniego testu do badania
inteligencji.
2. Bardzo ciężko jest rozwiązać test dziecku romskiemu, które nie chodziło do przedszkola.
O tym jak ważne jest, aby Wasze dziecko było w przedszkolu, pisała już Stasia Mirga. Ja tylko
mogę dodać, że moi uczniowie romscy, którzy choć rok, dwa chodzili do przedszkola, dużo
lepiej czują się w szkole. Dzieci te są odważne, śmiałe i nauka nie jest już dla nich taka trudna.
A na badaniach w poradniach radzą sobie dużo lepiej niż dzieci, które nigdy nie chodziły
do przedszkola.
Zapytałam Fatimę, romską dziewczynę, która chodzi do III klasy gimnazjum, co mam napisać,
jak Was przekonać, że szkoła specjalna dla normalnego dziecka romskiego jest zła. A ona na to:
„Gdy oddajesz tam dziecko dla pieniędzy, to tak jakbyś je sprzedawała”.
„Chcesz, aby Twoje dziecko było wyzywane przez innych – „GŁUPI”, DEBIL”, czy tego chcesz?”.
„Pomyśl jak będzie przykro Twojemu dziecku”.
Podsumujmy: co tracą dzieci romskie, które choć są zdrowe, to na życzenie rodziców
uczą się w szkołach specjalnych?
1. Przez obniżony poziom nauczania, dzieci te nie rozwijają się, zniechęcają się do dalszej
nauki, do zdobycia zawodu, przez co będą miały problem ze znalezieniem pracy
i zarabianiem pieniędzy.
2. Nie będą samodzielne, będą zależne od pomocy innych w sytuacjach, w których
po ukończeniu normalnej szkoły bez problemu dawałyby sobie radę.
3. Będą narażone na upokorzenia i przykrości, a przede wszystkim na zmarnowanie
swoich możliwości i szans na spełnianie swoich marzeń i planów.
Przykro mi było, gdy w ramach jednego z projektów unijnych, sześciu młodych chłopaków roms-kich zapisało się na kurs operatora wózków widłowych i dwóch zostało odrzuconych, bo jeden
z nich był po szkole specjalnej i słabo czytał, a drugi – jak się okazało – wcale nie umiał
czytać ani pisać.
Nie dopuszczajcie więc do takich sytuacji. Czy nie lepiej cieszyć się i być dumnym ze swojego
dziecka, że dobrze zna drugi język (polski), świetnie radzi sobie w przedszkolu, szkole,
jest chwalone, doceniane za swoje umiejętności, wysyłane na konkursy szkolne?
Że zdobywa wymarzony zawód, jest chętnie przyjmowane do pracy, zarabia i dzięki temu
jest samodzielne i niezależne?

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_01-001-2014-02-19 _ 17_42_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_02-002-2014-02-19 _ 17_42_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_03-003-2014-02-19 _ 17_42_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_04-004-2014-02-19 _ 17_42_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_05-005-2014-02-19 _ 17_42_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_06-006-2014-02-19 _ 17_42_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_07-007-2014-02-19 _ 17_42_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_08-008-2014-02-19 _ 17_42_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_09-009-2014-02-19 _ 17_42_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_10-010-2014-02-19 _ 17_42_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_11-011-2014-02-19 _ 17_42_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_12-012-2014-02-19 _ 17_42_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_13-013-2014-02-19 _ 17_42_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_14-014-2014-02-19 _ 17_42_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_15-015-2014-02-19 _ 17_42_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_16-016-2014-02-19 _ 17_42_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_17-017-2014-02-19 _ 17_42_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_18-018-2014-02-19 _ 17_42_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_19-019-2014-02-19 _ 17_42_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_20-020-2014-02-19 _ 17_42_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_21-021-2014-02-19 _ 17_42_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_22-022-2014-02-19 _ 17_42_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_23-023-2014-02-19 _ 17_42_19-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_24-024-2014-02-19 _ 17_42_19-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_25-025-2014-02-19 _ 17_42_19-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_26-026-2014-02-19 _ 17_42_19-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_27-027-2014-02-19 _ 17_42_19-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_28-028-2014-02-19 _ 17_42_20-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_29-029-2014-02-19 _ 17_42_20-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_30-030-2014-02-19 _ 17_42_20-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_31-031-2014-02-19 _ 17_44_11-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_32-032-2014-02-19 _ 17_44_11-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_33-033-2014-02-19 _ 17_44_11-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_34-034-2014-02-19 _ 17_44_11-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_35-035-2014-02-19 _ 17_44_12-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_36-036-2014-02-19 _ 17_44_12-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_37-037-2014-02-19 _ 17_44_12-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_38-038-2014-02-19 _ 17_44_13-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_39-039-2014-02-19 _ 17_44_13-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_40-040-2014-02-19 _ 17_44_13-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_41-041-2014-02-19 _ 17_44_14-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_42-042-2014-02-19 _ 17_44_14-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_43-043-2014-02-19 _ 17_44_14-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_44-044-2014-02-19 _ 17_44_14-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_45-045-2014-02-19 _ 17_44_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_46-046-2014-02-19 _ 17_44_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_47-047-2014-02-19 _ 17_44_15-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_48-048-2014-02-19 _ 17_44_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_49-049-2014-02-19 _ 17_44_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_50-050-2014-02-19 _ 17_44_16-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_51-051-2014-02-19 _ 17_44_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_52-052-2014-02-19 _ 17_44_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_53-053-2014-02-19 _ 17_44_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_54-054-2014-02-19 _ 17_44_17-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_55-055-2014-02-19 _ 17_44_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_56-056-2014-02-19 _ 17_44_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_57-057-2014-02-19 _ 17_44_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_58-058-2014-02-19 _ 17_44_18-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_59-059-2014-02-19 _ 17_44_19-75

Edukacja_dzieci_romskich_-_praktyczny_informator_dla_rodzicow_60-060-2014-02-19 _ 17_44_19-75

Infomrator dostpeny jest na http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/14813/Edukacjadzieciromskich-praktycznyinformatordlarodzicow.pdf

Authors
Top