Informacja dotycząca działań na rzecz romskiej mniejszości etnicznej w Polsce

Informacja dotycząca działań na rzecz romskiej mniejszości etnicznej w Polsce, koordynowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Społeczność romska w Polsce jest jedyną mniejszością, której sytuacja społeczna i socjalna, w sposób znaczący odbiega od sytuacji ogółu społeczeństwa. Większość problemów, które dotykają istotną część społeczności romskiej (bezrobocie, ubóstwo, wykluczenie społeczne) wiąże się z bardzo niskim poziomem edukacji, a co za tym idzie brakiem kwalifikacji zawodowych generujących złą sytuację ekonomiczną rodzin romskich.
Społeczność romska traktowana jest w naszym kraju jako jedna z mniejszości narodowych i etnicznych, a co się z tym wiąże, zgodnie z ustawą z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. Nr 17, poz. 141 z późn. zm.) oraz innymi aktami prawa wewnętrznego należy się jej pełna ochrona prawna i pomoc ze strony państwa.

Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce
Głównym elementem wsparcia udzielanego społeczności romskiej jest przyjęty uchwałą Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2003 r. Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce (zwany dalej Programem). Stosownie do postanowień uchwały, Program realizowany jest w latach 2004-2013 z możliwością kontynuacji w latach następnych. Podejmowane w ramach Programu działania mają charakter kompleksowy. Obejmują zadania z zakresu edukacji (priorytetowe), poprawy sytuacji bytowej i socjalnej, zdrowia, przeciwdziałania bezrobociu, bezpieczeństwa, kultury, upowszechniania wiedzy o społeczności romskiej oraz edukacji obywatelskiej Romów.

Każdego roku, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji koordynuje wydatkowanie 10 mln zł ze specjalnej rezerwy utworzonej w budżecie państwa (środki z rezerwy uruchamiane są na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i – w ramach dotacji – przekazywane za pośrednictwem wojewodów lub bezpośrednio podmiotom realizującym poszczególne zadania). Kwota ta uzupełniana jest o dodatkowe środki z budżetu MSWiA (około 300 tys. zł) oraz budżetu Ministra Edukacji Narodowej (około 700 tys. zł).

Środki wydatkowane w ramach Programu są dotacjami celowymi – oznacza to, że przekazywane są na konkretne, ściśle opisane i formalnie zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji działania, które są zgodne z założeniami Programu oraz przepisami prawa.

Uczestnikiem Programu mogą być wszystkie podmioty posiadające osobowość prawną: stowarzyszenia, fundacje, jednostki samorządu terytorialnego (Wójt, Burmistrz, Prezydent, Starosta, Marszałek Województwa), uczelnie, kościoły i związki wyznaniowe, spółki prawa cywilnego i inne.

Środki przeznaczane na realizację zadań Programu wydatkowane są według ściśle określonych procedur, każdego roku ogłaszanych na stronach internetowych MSWiA. Informacja o naborze wniosków na 2011 r., wraz ze wzorem wniosku oraz innymi załącznikami znajduje się na stronie internetowej MSWiA: (www.mswia.gov.pl/portal/pl/628/8340/Informacja_na_temat_mechanizmu_przedkladania_wnioskow_oraz_przekazywania_srodkow.html).

O wyborze wniosków i przyznaniu dotacji na realizację poszczególnych zadań Programu decyduje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wcześniej wnioski oceniane są przez pracowników:

Departamentu Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych MSWiA,
Urzędów Wojewódzkich,
Wojewódzkich Kuratoriów Oświaty (w przypadku zadań edukacyjnych).

„Komponent romski” w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki (PO KL)
W celu intensyfikacji działań na rzecz Romów, MSWiA podjęło się wdrożenia tzw. „komponentu romskiego” (Poddziałanie 1.3.1 Projekty na rzecz społeczności romskiej – projekty konkursowe w ramach Priorytetu I Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki). Roczna alokacja przewidziana na „komponent romski” wynosi 12 mln zł (alokacja na lata 2007-2013 to 22 mln EUR, z czego 18,7 mln EUR pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, a 3,3 mln EUR to środki krajowe).

Wdrażanie finansowanego ze środków europejskich „komponentu romskiego” powinno być spójne z realizacją rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce. W związku z tym zakres zadań realizowanych w ramach „komponentu romskiego” obejmuje projekty dotyczące edukacji (priorytetowe), zatrudnienia, integracji społecznej, zdrowia, aktywizacji w sferze życia obywatelskiego oraz wiedzy o społeczności romskiej. Realizacja powyższych zadań jest powierzana beneficjentom w wyniku otwartego konkursu, którego procedura przewiduje ciągły nabór wniosków, do czasu wykorzystania alokacji na dany rok. Jako grupy docelowe bezpośrednio korzystające z pomocy w ramach Poddziałania 1.3.1 wskazano członków społeczności romskiej oraz osoby, instytucje i podmioty działające na rzecz społeczności romskiej w Polsce.

Beneficjentem (uczestnikiem) „komponentu romskiego”, podobnie jak w przypadku Programu, mogą być wszystkie podmioty posiadające osobowość prawną.

Bezpośrednio za wdrożenie „komponentu romskiego” odpowiedzialna jest funkcjonująca w strukturach organizacyjnych MSWiA – Władza Wdrażająca Programy Europejskie. Szersze informacje dotyczące „komponentu romskiego” można znaleźć na stronach internetowych Władzy Wdrażającej Programy Europejskie MSWiA: www.wwpwp.gov.pl/index.php?params[section_id]=31 oraz na stronach MSWiA: www.mswia.gov.pl/portal/pl/451/Komponent_romski_PO_KL.html

O wyborze wniosków i przyznaniu dotacji na realizację poszczególnych zadań zgłoszonych do realizacji w ramach „komponentu romskiego” decyduje Komisja Oceny Projektów. Wnioski oceniane są przez niezależnych ekspertów oraz pracowników Władzy Wdrażającej Programy Europejskiej wchodzących w skład Komisji Oceny Projektów.

Wspieranie tożsamości kulturowej mniejszości romskiej w Polsce
Obok projektów służących wspieraniu kultury Romów, realizowanych i finansowanych w ramach Programu i „komponentu romskiego”, MSWiA każdego roku organizuje nabór zadań służących podtrzymaniu i rozwojowi tożsamości mniejszości narodowych i etnicznych. W konkursie tym biorą udział organizacje i instytucje reprezentujące wszystkie mniejszości narodowe i etniczne w Polsce (m.in. Białorusini, Litwini, Łemkowie, Niemcy, Ormianie, Żydzi, Tatarzy, Ukraińcy), wśród nich organizacje i instytucje reprezentujące i działające na rzecz mniejszości romskiej. W ramach tych działań dofinansowanie mogą uzyskać np. imprezy i przedsięwzięcia mające szczególne walory artystyczne i znaczenie dla mniejszości lub propagujące wiedzę o tych mniejszościach, wspierana jest publikacja książek, czasopism, produkcja i emisja audycji telewizyjnych i radiowych realizowanych przez mniejszości, ale także edukacja dzieci i młodzieży, prowadzenie bibliotek, archiwów i innych przedsięwzięć, których celem jest zachowanie i rozwój tożsamości narodowej lub etnicznej poszczególnych mniejszości.

Dla przykładu w 2010 r. na zadania służące wspieraniu tożsamości kulturowej mniejszości romskiej przeznaczono prawie 500 tys. zł (na ogólną kwotę niespełna 13 mln zł przeznaczonych na zadania służące wspieraniu wszystkich mniejszości w Polsce). Wśród tych zadań znalazły się m.in. zadania festiwalowe, wydawanie czasopisma publikowanego częściowo w języku romskim, publikacje książkowe, przygotowanie spektaklu teatralnego i inne przedsięwzięcia służące podtrzymywaniu własnej tożsamości oraz prezentujące kulturę i historię Romów.

Szersze informacje dotyczące procedury na 2011 r. można znaleźć na stronie internetowej MSWiA: www.mswia.gov.pl/portal/pl/618/8313/Informacja_o_szczegolowych_zasadach_postepowan_przy_udzieleniu_dotacji_na_realiz.html.

O wyborze wniosków i przyznaniu dotacji na realizację poszczególnych zadań służących podtrzymaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych decyduje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w oparciu o propozycje Komisji Rozpatrującej Wnioski złożonej z pracowników Departamentu Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych MSWiA. Od 2010 r. członkiem Komisji Rozpatrującej Wnioski może być osoba która spełnia m.in. następujące warunki:

została wskazana przez stronę mniejszościową Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych,
nie jest członkami ani pracownikiem organizacji ubiegających się o dotację na rok 2011.

Beneficjent ostateczny – Romowie. Czy beneficjenci mogą otrzymywać wsparcie/pomoc w formie zasiłków/wypłat gotówkowych?
Wsparcie i pomoc udzielane ze środków pozostających w dyspozycji MSWiA, którego ostatecznym beneficjentem są poszczególne osoby czy rodziny (w szczególności dotyczy to działań realizowanych w ramach Programu oraz „komponentu romskiego”) nie może być przekazywana w formie gotówkowej. Jedynym wyjątkiem od wyżej wymienionej reguły jest specjalny programy stypendialny dla studentów pochodzenia romskiego (szersze informacje dotyczące programu stypendialnego można znaleźć na stronie: www.romowie.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=22).

Ponadto w ramach wsparcia udzielanego ze środków MSWiA nie ma możliwości sfinansowania lub refundacji zakupu lekarstw, usług medycznych, węgla/opału, odzieży itp. (wsparcie tego rodzaju realizowane jest, na zasadach ogólnych, przez gminne ośrodki pomocy społecznej).

Należy wyraźnie podkreślić, że wszelkie informacje, jakoby Romowie – beneficjenci działań/projektów realizowanych i finansowanych ze środków Programu (za wyłączeniem ww. programu stypendialnego), otrzymywali jakiekolwiek wypłaty w gotówce – są nieprawdziwe.

Zespół do Spraw Romskich
Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym tworzy także Komisję Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, będącą organem opiniodawczo-doradczym Prezesa Rady Ministrów. W skład Komisji wchodzą przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (Kaszubi), a także przedstawiciele organów administracji rządowej, w tym dwóch przedstawicieli mniejszości romskiej. Obecnie, przedstawicielami społeczności romskiej w Komisji Wspólnej są wyłonieni w wyniku konsultacji z organizacjami romskimi, Panowie Robert Bladycz i Roman Chojnacki, reprezentujący odpowiednio dwie największe, romskie grupy etniczne w Polsce czyli Romów Karpackich (Robert Bladycz) oraz Polska Roma (Roman Chojnacki).

W czerwcu 2008 r. w ramach Komisji Wspólnej powołano stały Zespół do Spraw Romskich, w skład którego wchodzi, obok przedstawicieli administracji rządowej, dwadzieścia osób reprezentujących organizacje i lokalne społeczności romskie. Członkami Zespołu do Spraw Romskich są przedstawiciele wszystkich romskich grup etnicznych zamieszkujących Polskę: Haładytka Roma, Lowarzy, Kełderasze, Romowie Karpaccy, Polska Roma, Sinto. Zespół spotyka się regularnie, kilka razy do roku. Jego prace koncentrują się wokół zagadnień związanych z finansowaniem działań na rzecz Romów (Program, „komponent romski”), realizacji działań priorytetowych, w tym przede wszystkim edukacji dzieci i młodzieży romskiej oraz innymi tematami istotnymi dla mniejszości romskiej w Polsce.

Należy przypomnieć i podkreślić, że Zespół do Spraw Romskich, tak jak i Komisja Wspólna Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, w ramach której działa Zespół, są ciałami opiniującymi i doradczymi dla organów administracji rządowej i ich przedstawicieli, w tym bezpośrednio dla Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Oznacza to, że członkowie Zespołu do Spraw Romskich, w tym dwóch romskich przedstawicieli w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych nie podejmują żadnych decyzji w sprawie podziału środków finansowych przeznaczanych na rzecz Romów. Podjęcie takich decyzji, w oparciu o szczegółowe i wcześniej ogłaszane procedury – należy do obowiązków poszczególnych ministrów.

http://www.mswia.gov.pl/portal/pl/635/8447/Informacja_dotyczaca_dzialan_na_rzecz_romskiej_mniejszosci_etnicznej_w_Polsce_ko.html

Authors
Top