Jerzy Ficowski

Odszedł wielki entuzjasta i znawca kultury romskiej, człowiek, który znaczną cześć życia poświęcił badaniom nad tradycją i językiem romskim – powiedział o zmarłym Jerzym Ficowskim szef Stowarzyszenia Romów w Polsce, Roman Kwiatkowski.

Jerzy Ficowski – poeta, pisarz, publicysta, tłumacz, znawca kultury cygańskiej i twórczości Brunona Schulza – zmarł nad ranem w Warszawie. Miał 82 lata. Znany był m.in. jako autor baśniowych i refleksyjnych liryk.

„Jerzy Ficowski jako pierwszy wprowadził tematykę romską na szersze pole i w swych książkach przybliżał społeczeństwu wiedzę na temat naszej społeczności. To dzięki niemu Polacy dowiedzieli się o historii, kulturze, tradycji i języku romskim” – uważa lider Stowarzyszenia Romów w Polsce. Według Kwiatkowskiego, jedną z głównych zasług zmarłego było ukazanie twórczości romskiej poetki Papuszy, której był tłumaczem i wydawcą

„Jako Stowarzyszenie Romów w Polsce pragniemy złożyć najgłębsze wyrazy współczucia rodzinie zmarłego. Odszedł człowiek wyjątkowy dla społeczności romskiej. Pozostanie na zawsze w naszej pamięci” – mówił Kwiatkowski.

Jerzy Ficowski (ur. w 1924 roku) studiował filozofię i socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Jako poeta debiutował tomikiem „Ołowiani żołnierze” w 1948 roku. W dorobku miał 14 tomików, m.in. „Odczytanie popiołów” (1979), „Przepowiednie. Pojutrznia” (1983), „Wszystko to, czego nie wiem” (1999).

Pisarz przez kilka lat wędrował z cygańskim taborem i znał cygański język. Przyjaźnił się z cygańską poetką Bronisławą Wajs- Papuszą. W 1956 roku wyszedł drukiem pierwszy tomik poezji cygańskiej poetki, tłumaczony właśnie przez Ficowskiego. Był to pierwszy zbiór poezji cygańskiej, jaki ukazał się w Polsce sygnowany imieniem i nazwiskiem autorki. Ficowski był też autorem słynnego studium „Cyganie na polskich drogach” i „Cyganie w Polsce”.

Wielką fascynacją Ficowskiego była postać i twórczość Brunona Schulza. Poeta przez wiele lat opracowywał prozę Schulza, jego rysunki, listy.

Książka „Regiony Wielkiej Herezji”, która była efektem wieloletnich studiów Ficowskiego na ten temat, doczekała się entuzjastycznych recenzji nie tylko w Polsce, ale także m.in. w USA.

Znany był także jako autor tekstów popularnych piosenek, m.in. dla Zespołu Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Napisał takie przeboje jak „Bajka o cygańskim królu” czy „Jadą wozy kolorowe”. Utwory wielokrotnie zdobywały nagrody na Międzynarodowych Festiwalach Piosenki w Sopocie. Ficowski pisał też piosenki w języku cygańskim.

Ficowski przekładał także poezję hiszpańską (Federico Garcia Lorca), żydowską i cygańską. Tłumaczył wiersze rosyjskie Bolesława Leśmiana. Podczas II wojny światowej był żołnierzem AK, więźniem Pawiaka (1943). W Powstaniu Warszawskiego walczył jako żołnierz pułku „Baszta” na Mokotowie. Gdy w 1975 r. podpisał tzw. List 59 do władz PRL przeciwko zmianom w konstytucji, sankcjonującym kierowniczą rolę PZPR i sojusz z ZSRR, został objęty zakazem druku do 1980 r. Członek demokratycznej opozycji w latach 70. – działał w KOR.

W 1999 roku przez sejneński Ośrodek „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” uznany został „Człowiekiem pogranicza”. Tytułem honorowani są „Środkowoeuropejczycy, który swym życiem i twórczością szczególnie przyczynili się do spopularyzowania etosu pogranicza, a więc postawy tolerancyjnej i otwartej, ze zrozumieniem i szacunkiem odnoszącej się do odmienności innych, przełamującej stereotypy i uprzedzenia”.

W 2000 roku Jerzy Ficowski otrzymał nagrodę PEN-Clubu za całokształt pracy twórczej. Był członkiem Związku Literatów Polskich i polskiego Oddziału Pen Clubu.

Authors
Top